Cultuur en Geletterdheid
Focus
Geletterdheid heeft vele betekenissen en blijkt vandaag steeds complexere betekenissen te krijgen. Geletterdheid wordt op vele manieren benaderd: als een probleem of als een oplossing voor vele problemen.De onderzoeksgroep probeert vat te krijgen op de theorie over en de praktijk van geletterdheid vanuit diverse perspectieven.
De onderzoeksgroep kiest voor een socioculturele benadering van geletterdheid: geletterdheid als sociale praktijk. Daaruit volgt een verschuiving van geletterdheid naar geletterdheden (multiliteracies). Hieruit volgen dan twee belangrijke perspectieven: aandacht door diverse vormen van geletterdheid in een wereld waarin grenzen tussen culturen vervagen (hoge en lage cultuur, multiculturele perspectieven); aandacht door de rol van de media waarin nieuwe vormen van geletterdheid verschijnen.
Functionele en culturele geletterdheid.
Geletterdheid wordt vaak uitgesplitst in functionele geletterdheid (de vaardigheden) en culturele geletterdheid (de inhouden). Door geletterdheid als een gereedschap, een technologie, een ideologie, een discours... te beschrijven beoogt de onderzoeksgroep dit onderscheid te problematiseren.
Historisch & Actueel
Geletterdheid wordt gesitueerd in tijd en ruimte, als een historische constructie.
De onderzoeksgroep sluit aan bij historisch onderzoek waarin een aantal verschuivingen centraal staan: van de orale naar de schriftcultuur en boekencultuur, van de boekencultuur naar de massamedia-cultuur en de beeldcultuur... En tot slot: de confrontatie met de digitale cultuur waarin beeld, woord en klank op één drager samenkomen. Digitalisering wordt als een (r)evolutie beschreven: nieuwe vormen van geletterdheid ontstaan binnen oudere vormen uit het verleden (evolutie) maar problematiseren ook het heden (revolutie).
Actuele trends
Geletterdheid wordt benaderd vanuit recente ontwikkelingen:
- de digitalisering
- de globalisering
- de postindustriële economie.
Vanuit die drie perspectieven wordt onderzocht hoe de geletterdheid - functioneel en cultureel - verandert.
Onderwijs en Cultuur
Centraal staat een ruime visie op onderwijs en cultuur waarbij een theorie en praktijk voor een vernieuwende cultuurpedagogiek ontwikkeld wordt.
Interdisciplinair
Naast inzichten uit het onderzoeksgebied geletterdheid wordt vanuit een interdisciplinair perspectief aangesloten bij inzichten uit de culturele studies (cultural studies), discourse analyse, retorica, culturele antropologie, sociologie, cultuurpedagogiek (critical pedagogy/border pedagogy) etc.
Centraal in het onderzoek staat kritische reflectie op beeldvorming en betekenisconstructie.
Onderzoek
Het onderzoek in geletterdheid omvat onderzoek in de veelheid aan manieren waarop mensen - individueel, in groep en in instituties - betekenis creëren en communiceren.
Diverse onderzoeksmethodologieën worden in het onderzoek naar geletterdheid gehanteerd: kwalitatief en kwantitatief. De twee perspectieven vindt men terug in het werk van de onderzoeksgroep. Kwantitatief in het meten van niveaus van geletterdheid en vergelijkend onderzoek. Kwalitatief in het toepassen van action-research, etnografisch onderzoek, discours analyse, semiotisch geïnspireerd onderzoek...
Prioritaire thema's (work in progress)
- talenonderwijs (moedertaalonderwijs, vreemde talenonderwijs, content-based language teaching, de rol van media in het talenonderwijs)
- kunstonderwijs en kunsteducatie
- culturele studies in/en onderwijs
- geletterdheden: functionele/culturele geletterdheid, visuele geletterdheid, milieugeletterdheid, digitale geletterdheid, cijfergeletterdheid, vergelijkend onderzoek, cross-curicular geletterdheid
- discours: nieuwe genres in nieuwe media, digitale kunst, schooltaal/interactie
- culturen: identiteit, jeugdculturen, vrije tijd, life styles, reizen..
- instituties: school, museum, bibliotheek...
Onderzoekers
Onderzoeksoutput
Soetaert Ronald & Luc Top (1996) (red.), Een beeld van belezenheid. Den Haag: Sdu-Uitgevers, 1996. ISBN 90.12.08239.0.
Soetaert Ronald (1999), "De nostalgie voorbij. Over het museum van de toekomst". In: Asselberghs, Herman en Lesage, Dieter (red.) (1999), Het Museum van de natie. Van kolonialisme tot globalisering. Brussel: Yves Geraert Uitgever. ISBN 2.930128.27.7. , pp 73-91.
Soetaert Ronald & Bart Bonamie (1999), "Reconstructing the Teaching of Language: a view informed by the problem of traditional literacy in a digital age". Journal of Information Technology for Teacher Education. Vol. 8, nr.2., p. 123-147.
Van Damme, D., Van De Poele, L. & Verhasselt, E. (1999), "Functional literacy skills of schoolleavers in Flanders". In: F. Van Wieringen & G. Attwell (eds.), Vocational and Adult Education in Europe (Dordrecht, Kluwer Academic Publishers), pp. 423-429.
Van Belle, Guy (1999), "Power and Responsibility: Converted to Streaming Between Machines". Leonardo Music Journal 9, 1999, pages 123-137, MIT-PRESS. http://mitpress.mit.edu/e-journals/Leonardo/lmj/lmj9cdintro.html
